........................

 

 

„Kto nabytą wiedzę pielęgnuje, a nową bez ustanku zdobywa, ten może być nauczycielem innych”.

  Henryk, Józef Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej, a przez matkę był spokrewniony z największymi rodami szlacheckimi. W domu pielęgnowano tradycje patriotyczne i kult dla rycerskiej przeszłości przodków.

         Przyszły pisarz uczył się w Warszawie, najpierw w gimnazjum realnym, później w Szkole Głównej. Po roku studiów medycznych przeniósł się na wydział filozoficzno - historyczny. W tym czasie zadebiutował jako dziennikarz, drukując felietony w prasie warszawskiej pod pseudonimem ,,Litwos”. Przyjęty pozytywistycznymi ideami pracy u podstaw, z zapałem właściwym młodości walczył o szkoły publiczne, podręczniki i tanie książki dla chłopców, o sieć ochronek dla dzieci, o podniesienie poziomu rolnictwa. W 1872 roku ogłosił drukiem swą pierwszą powieść Na marne, w której krytycy dostrzegli rodzący się talent literacki. Opublikował też Humoreski z teki Worszyłły. Przede wszystkim jednak był dziennikarzem i utrzymywał się z wykonywania tego zawodu. Kupił nawet do spółki z kolegami pismo ,,Niwa”, gdzie prowadził dział literacki. W ,,Niwie” ukazały się jego trzy nowele: Hanka, Stary sługa i Selim Mirza.

        Ta ostatnia została wydrukowana, kiedy Henryk Sienkiewicz przebywał w Ameryce Północnej. Wyjechał tam w 1876 roku wraz z grupą przyjaciół, wśród których była Helena Modrzejewska – najwybitniejsza aktorka polska XIX wieku. Plonem amerykańskiej podróży były Listy z podróży do Ameryki drukowane w ,,Gazecie Polskiej” i dwie nowele: Latarnik i Wspomnienia z Maripozy. Wielkie wrażenie wywarły na pisarzu ogromne przestrzenie ,,Nowego Świata”, twardzi, odważni ludzie i los Indian rugowanych przez białych osadników z ich ziem. We wstrząsającej noweli Sachem – historii jedynego ocalałego z rzezi indiańskiego dziecka, syna wodza Czarnych Węży – pisarz dostrzegł podobieństwo losów zniewolonych narodów: Indian i Polaków.

        Sienkiewicz wrócił do kraju w 1879 roku. Nadal utrzymywał się z pracy dziennikarskiej. Mieszkał w Warszawie. Po długich staraniach ożenił się z Marią Szetkiewiczówną. Łączyła ich wielka miłość. Niestety, zaledwie po czterech latach małżeństwa Maria zmarła. Pisarz został z dwójka małych dzieci – Henrykiem i Jadwigą. Był na tyle atrakcyjną ,,partią”, że szybko zaczęto go swatać i może trochę pod wpływem tych namów Sienkiewicz ożenił się po raz drugi  z Maria Romanowiczówną. Ten związek nie przetrwał nawet kilku miesięcy – z podróży poślubnej państwo młodzi wrócili osobno. Przez pięć lat, od 1883 do 1888 roku, pisarz pracował nad Trylogią, pisząc z tygodnia na tydzień nowe odcinki powieści. Ogniem i mieczem było przyjmowane przez czytelników bardzo gorąco. Stało się tematem ogólnonarodowym dyskusji o literaturze i historii. Następne części Trylogii – Potop i Pan Wołodyjowski nie wywołały już tak gwałtownych reakcji.

         Sienkiewicz dużo podróżował. Wkrótce po śmierci pierwszej żony wyjechał w podróż do Konstantynopola, Aten i południowych Włoch. Już w następnym roku pisarz udał się do Hiszpanii, a w 1890 odbył długa i niebezpieczna wyprawę do Afryki. Słał stamtąd korespondencje do krajowych gazet. Wiele lat później wrócił do tej podróży wspomnieniami pisząc powieść dla młodzieży – W pustyni i w puszczy. Po powrocie do kraju Sienkiewicz opublikował dwie powieści współczesne: Bez dogmatu i Rodzina Połanieckich. Ta ostatnia stała się przedmiotem ostrej krytyki. Sienkiewiczowi zarzucono opowiadanie się po stronie sytych i możnych, konserwatyzm społeczny i obyczajowy. Pisarz wrócił do tematyki historycznej w dziełach takich jak Quo vadis i Krzyżacy. Dzięki Quo vadis literatura polska została dostrzeżona w Europie, bo też w tej powieści autor sięgnął do wspólnych, chrześcijańskich korzeni kultury europejskiej. Historia prześladowania pierwszych wyznawców Chrystusa za czasów cesarza Nerona przyniosła Sienkiewiczowi sławę i najwyższą z możliwych nagród – w 1905 roku literacką Nagrodę Nobla.

         W 1914 roku wybuchła II wojna światowa. Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii, gdzie organizował pomoc humanitarną dla Polaków. Działał w Generalnym Komitecie Pomocy Ofiarom w Polsce. Współpracował z Ignacym Paderewskim. Zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey. Jego prochy w 1924 roku sprowadzono do Warszawy, a dzień ich złożenia w krypcie katedry św. Jana stał się świętem narodowym.